COĞRAFİ İŞARET NEDİR?

Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren ad veya işaretlere coğrafi işaret denir.

Coğrafi işaretler, belirli bir bölgeden kaynaklanan bir ürünü tanımlayan yada kalitesi, ünü veya diğer karakteristik özellikleri itibariyle coğrafi kaynağına atfedilebilen bir bölgeyi işaret eden sınai mülkiyet hakkıdır.

Coğrafi işaretler,

-          Menşe adı,

-          Mahreç işareti,

Olarak iki ayrı şekilde değerlendirilmektedir.

MENŞE ADI NEDİR?

Coğrafi işaret korumasına konu edilen ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı sınırları belirlenmiş coğrafi alanda gerçekleşmek zorunda ise bu durumda bulunan coğrafi işaretlere “menşe adı” denir. Bu tür ürünlere örnek olarak, Eskişehir Lületaşı, Çelikhan Tütünü, Ege Pamuğu verilebilir.

Ürünler ait oldukları coğrafi bölgenin dışında üretilemezler. Çünkü ürün, nitelikleri ancak ait olduğu yöre içinde üretildiği takdirde kazanılabilir.

Bir ürünün,

-          Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, bölge veya çok özel durumlarda ülkeden kaynaklanması,

-          Tüm veya esas nitelik veya özellikleri bu yöre, alan veya bölgeye özgü doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanması,

-          Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılması durumunda “menşe adını” belirtir.

MAHREÇ İŞARETİ NEDİR ?

Ürünün üterimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az biri sınırları belirlenmiş coğrafi alanda gerçekleşmek zorunda ise bu durumdaki coğrafi işaretlere de “mahreç işareti” denir. Bu tür ürünlere örnek olarak, Damal Bebeği, Isparta Halısı, Siirt Battaniyesi verilebilir. Bu ürünleri nitelikleri, kalitesi, ünü ve diğer özellikleri belirli bir coğrafi yere ait doğal hammadde yada beşeri unsurlara dayalı işlemlerden kaynaklanan özellikler taşır.

Bir ürünün,

-          Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan veya bölgeden kaynaklanması,

-          Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya bölge ile özdeşleşmiş olması,

-          Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birini belirlenmiş yöre, alan veya bölge sırları içinde yapılması durumunda “mahreç işareti” göstergesini belirler.

COĞRAFİ İŞARETLERİN DİĞER SINAİ MÜLKİYET HAKLARINDAN ÜSTÜN FARKI NEDİR?

Coğrafi işaretlerin diğer sınai mülkiyet haklarından üstünlüğü tek bir üretici değil, belirli şartlar altıda üretim yapan kişilerin tümünü birden korumasıdır. Çünkü coğrafi işaret alansal, yöresel, bölgesel, ülkesel genelliğe, bir anlamda anonimliğe saip olup, sağladığı hak belli bir kişiye veya bazı kişilere bağlanamaz.

COĞRAFİ İŞARET TESCİLİNE NEDEN İHTİYAÇ DUYULUR

Coğrafi işaret tescili özellikle iki nedenle yapılır:

1-      Coğrafi işarete konu olan ürünün kalitesinin korunması ve bilinen özellikte üretiminin sağlanması,

2-      Coğrafi işarete konu olan yörede veya özellikte üretim yapanların tescilin sağladığı korumadan öncelikli olarak yararlanmalarının sağlanması. Tüketiciler söz konusu yöre adıyla satılan ürünleri, o yöre adına duydukları güven nedeniyle, diğer yerlerde üretilenlere tercih edebilirler. Bu nedenle bir ürün için belirli bir kalite sembolü haline gelmiş yer adlarının coğrafi işaret olarak koruma altına alınmasında o yöre halkının menfaatlerinin korunması açısından büyük fayda vardır. Coğrafi işaretler, ürüne dinamik pazarlama gücü katar ve doğasından gelen anonim sahiplik gücüyle bölgesel ya da toplumsal bazda ekonomik gelişme aracı vazifesi görür. Özellikle kırsal kalkınma için önemli bir araçtır. Coğrafi işaretin korumasının amaç ve faydalarından biri de, coğrafi işaret ibarelerinin, gerekli özelliklere haiz olmayan sahte ürünler üzerinde kullanılmasının önüne geçilerek tüketicinin yanıltılmasına engel olunması, dolayısıyla tüketicinin korunmasına yardımı olmaktadır.

KİMLER COĞRAFİ İŞARET BAŞVURUSU YAPABİLİR?

Coğrafi işaretin tescili, coğrafi işarete konu olan ürünün üreticisi olan gerçek veya tüzel kişiler, tüketici dernekleri, konu ve coğrafi yöre ile ilgili kamu kuruluşları tarafından yaptırılabilmektedir.

COĞRAFİ İŞARET OLARAK TESCİL EDİLEMEYCEK İŞARETLER NELERDİR?

-          Coğrafi işaret tanımına uymayan adlar ve işaretler,

-          Ürünün öz adı olmuş adlar ve işaretler,

-          Ürünün gerçek kaynağı konusunda halkı yanıltabilecek olan bitki türleri, hayvan soyları veya benzer adlar.

-          Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı işaretler

-          Paris sözleşmesi ve Dünya Ticaret Örgütü’nü kuran anlaşmaya üye ülkelerde korunmayan veya koruması sona ermiş ve kullanılmayan adlar ve işaretler.

COĞRAFİ İŞARETLERLE İLGİLİ BAŞVURU NASIL HAZIRLANIR?

1-      Türkiye de coğrafi işaretler, 1995 tarih ve 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında tescil edilerek korunurlar.

2-      Coğrafi işaret tescilinin temel amacı; leblebi için Çorum ibaresinin, hali için Isparta İbaresinin, Kaymak için Afyon ibaresinin belirli bir kalitenin işareti olarak ortaya çıkması, coğrafi kaynak gösteren ürünlerin adlarının koruma altına alınmasını sağlamaktır.

3-      Tescilin diğer amaçları arasında ise, coğrafi işaret konusu yörede üretim yapan üreticilerin, tescilin sağlandığı korumadan öncelikli olarak yararlanmalarının sağlanması; coğrafi işarete konu ürünün kalitesinin korunması ve bu vasıtayla tüketici tercihleri için garanti sunan bir yol gösterici olması yer almaktadır.

4-      Coğrafi işaret tanımına uymayan adlar ve işaretler; ürünlerin adları; bitki türleri, hayvan soyları veya benzedi adlar; kamu düzeni ve genel ahlaka ayrıkı işaretler coğrafi işaret olarak tescil edilemezler.

5-      Ürünün üreticisi olan gerçek veya tüzel kişiler, tüketici dernekleri ile konu coğrafi yöre ile ilgili kamu kuruluşları coğrafi işaret başvusunda bulunma hakkına sahiptirler.

COĞRAFİ İŞARET TESCİLİ BAŞVURUSU İÇİN GEREKLİ BİLGİ VE BELGELER NELERDİR?

-          Coğrafi İşaret Tescili Başvuru Formu    (http://www.tpe.gov.tr/portal/default2.jsp?sayfa=425 adresinden edinilebilir.

-          Başvuru ücreti ödendi belgesi aslı.

Aşağıdaki bilgilerin formun içinde doldurulması beklenmektedir.

-          Menşe ad veya mahreç işarete ait 8 cm x 8 cm ebatın da örnek (üretim alanının sadece bir işaret ile tanımlanması halinde, bu işarete ait örnekler verilecektir. Aksi takdirde örnek hazırlanmasına gerek bulunmamaktadır.)

-           Ürünün tanımı, üretim tekniği (fiziksel, kimyasal ve benzeri ayırt edici özellikleri) kanıtlayıcı, uzman kuruluşların görüşlerinin bulunması gerekmektedir. Bu amaçla aha önce ürünle ilgili yapılmış bilimsel çalışmaların eklenmesi veya böyle bir çalışma yoksa, uzman kuruluşları ile yapılacak bir çalışmayla başvurun şekillendirilmesi gerekmektedir. (Üniversite, Tarım Bakanlığı, Araştırma Kuruluşları v.s.)

-          Ürünün menşe adı yada mahreç işareti tanımının hangisine uyduğunu gösterir bilgi ve belgeler.

-          Üretim alanlarının sınırlarını açıkça tanımlayan bilgi, belge ve gerekiyorsa harita.

-          Coğrafi işaretin kullanım biçimi (markalama, etiketleme veya işaretleme usullerinden uygun olanı seçilecektir)

-          Denetim biçimini ayrıntılı olarak açıklayan bilgiler.

-          Sürdürülebilir kalite, coğrafi işaret koruma sisteminin esaslı özelliklerindendir. Sürdürülebilir kalitenin sağlanması için de coğrafi işaretlerin kullanımının etkin biçimde denetlenmesi şarttır. Coğrafi işaret tescil başvurusunda bulunan; ürürün üretimi, işlenmesi veya ilgili diğer işlemleri hakkında yeterliliğe salip ve yassal kuruluş biçimine bakılmaksızın herhangi bir bir dernek, birlik veya benzeri örgütten oluşan tarafsız bir denetim sistemi oluşturmakla yükümlüdür. Oluşturulan denetim sistemi; görevini tam olarak yerine getirmek için yeterli personel, ekipman ve diğer olanaklara salip olmalıdır. Denetimlerde yer alacak her bir kuruluştan alınacak resmi onaylı ve kişi adı belirtmeyen taahhütnamelerin başvuru formuna eklenmesi gerekmektedir.

-          Enstitü, kendisine yapılan coğrafi işaret başvurularını inceler. Bilgi ve belgelerinde eksik bulunan başvurulara, eksikliklerini gidermesi için 3 ay süre tanınır. Süresi içinde eksiklikler giderilmezse başvuru reddedilir.

-          555 sayılı KHK koşullarını taşıyan coğrafi işaret başvurularından menşe adları resmi gazete ile yerel gazetede, mahreç işaretleri ise Resmi Gazete ve yerel gazetenin yanı sıra yurt çapında dağıtımı olan en yüksek tirajlı günlük gazetelerin birinde yayımlanır.

-          İtiraz süresi Resmi Gazetedeki yayım tarihiden itibaren 6 aydır. Kamu kurum ve kuruluşları itiraz ücreti ödemez. Hakkında itiraz yapılan başvuru için, başvuru sahibinin karşı görüşü istendikten sonra konuda uzman, tarafsız kurum ve kuruluşlardan görüş alınır. Alınan tüm görüşlerden sonra Enstitü bir değerlendirme yapar. Bu değerlendirme sonunda itirazın veya başvurunun reddine yahut başvurunun kapsamında değişiklik yapılmasına karar verilebilir. Başvurunun kapsamında değişiklik yapılmasına karar verilirse başvuru, son durumuyla yeniden yukarıda belirtilen gazetelerde yayımlanır. Bu yayın itiraza açık değildir.

-          Coğrafi işaret başvurularının tescili, Resmi Gazetede yayın tarihi itibarıyla kesinleşir. Tescili kesinleşen başvuru ile ilgili tescil ücretinin 3 ay içinde ödenmesi gerekmektedir.

COĞRAFİ İŞARET KULLANIM HAKKINA SAHİP OLMANIN AVANTAJLARI NELERDİR?

Coğrafi işaret başvurusu yapma hakkında sahip kişiler ile tescil edilmiş coğrafi işareti kullanım hakkına sahip kişiler, üçüncü kişiler tarafından aşağıda sayılanların yapılmasını önleme hakkına sahiptir.

-          Tescilli adın ününden herhangi bir biçimde yarar sağlayacak kullanımlar ve ya tescil kapsamındaki ürünleri andıran  ya da çağrıştırabilen ürünlerle ilgili olarak tescilli adın dolaylı veya dolaysız olarak ticari amaçlı kullanımı,

-          Sözcük olarak gerek coğrafi yeri ifade etmekle birlikte halkta haksız biçimde ürün başka yer kaynaklı olduğu izlenimini bırakan kullanımı veya korunan adın tercümesinin kullanımı veya stilinde, tarzında, tipinde, türünde, yöntemiyle, orada üretildiği biçimde veya benzeri diğer açıklama veya terimlerle birlikte kullanımı,

-          Ürünün iç veya dış ambalajında tanıtım ve reklamında veya ürünle ilgili herhangi bir yazılı belgede doğal veya esas nitelik ve özellikleri ile menşei konusunda yanlış veya yanıltıcı herhangi bir açıklama veya belirtiye yer verilmesi,

-          Ürünün iç veya dış ambalajında, tanıtım veya reklamında veya ürünle ilgili herhangi bir yazılı belgede doğal veya esas nitelik ve özellikleri ile menşei konusunda yanlış veya yanıltıcı herhangi bir açıklama veya belirtiye yer verilmesi, ürünün menşei konusunda halkı yanıltabilecek biçimde ambalajlanması veya yanılgı yaratabilecek diğer herhangi bir biçimde sunulması.

COĞRAFİ İŞARET TESCİL SÜRECİ NASILDIR?

Tescil başvurusu yapılan coğrafi işarete ait bilgiler değerlendirilir. İhtiyaç duyulduğu takdirde, konuya uzman bir veya birkaç kurum-kuruluştan görüş alınır. Coğrafi işaret başvurusu, Resmi Gazete ile yüksek tirajlı günlük gazetelerden ikisinde ve bir yerel gazetede ilan eldir. İtiraz süresi, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren altı aydır. İlan süresince, üçüncü kişilerce yapılacak itirazlar gerekçeleriyle birlikte bu konuda uzman bir yada birkaç kurum-kuruluşa gönderilir. Gelen görüşler doğrultusunda başvuru tesciline karar verilebilir, başvuru değişikliğe uğrayabilir ya da reddedilebilir. Başvuru reddedilirse, bu durum Resmi Gazetede ilan edilir.

COĞRAFİ İŞARETLER İŞLEM ÜCRETLERİ NELERDİR?

TÜRK PATENT ENSTİTÜSÜ’NÜN BANKA HESAP BİLGİLERİ NELERDİR?

COĞRAFİ İŞARETLER İLE İLGİLİ HANGİ MEVZUAT TAKİP EDİLMELİDİR?

TÜRKİYE DE TESCİL EDİLEN COĞRAFİ İŞARET TÜM DÜNYADA GEÇERLİ MİDİR?

Türkiye de tescil edilen coğrafi işaretler sadece Türkiye sınırları içinde geçerlidir. Yurtdışında koruma için her ülkede, ülke mevzuatına göre başvuru gerekir.

Avrupa Birliği nde Coğrafi işaret koruması Avrupa Birliği (AB) nezdinde menşe adı (designation of origin) ve mahreç işareti (geographical indication) korumasını konu alan coğrafi işaret tescilinin temeli 1992 tarih ve 2081/92 sayılı Tüzüğe dayanmaktadır. Bu tüzük yerini 20.03.2006 tarihinde 510/2006 sayılı tüzüğe bırakılmıştır. 510/2006 sayılı tüzük uyarınca coğrafi işaret koruması elde etmek isteyen kişiler, öncelikle kendi ülkelerindeki ulusal otoritelere başvuruda bulunmak zorundadırlar. Ulusal otoritelerce incelenen başvurular, ulusal bazda bir yayın-itiraz aşamasına tabi tutulurlar. Hakkında gerekli değerlendirme yapılan ve uygun görülen başvurular daha sonra AB Komisyonuna iletilir. Komisyona iletilen coğrafi işaret başvurularına ait listeye aşağıdaki adresten ulaşılabilmektedir.

http://ec.europa.eu/agriculture/foodqual/potc/applications/index_en.htm

COĞRAFİ İŞARETLERİN DENETİMİNİ KİM/KİMLER NASIL YAPAR?

Denetimi yapacak komisyon, tescil ettirilen coğrafi işareti kendi sicil kayıtlarında belirtmektedir. Bu Komisyon söz konusu ürünün üretimi, işlenmesi veya diğer işlemleriyle uğraşan kişilerden oluşan ve yasal kuruluş biçimine bakılmaksızın herhangi bir dernek, birlik vey benzeri örgüt, coğrafi işarete konu olan ürünün üretimi, pazarlanması, tescilli menşe adı veya mahreç işaretinin kullanım içimi, markalanması, ürün üzerinde belirtilmesi, işaretleme, etiketleme, markalama şekillerini ayrıntılı olarak denetlemek üzere yeterli personel, ekipman ve diğer imkanlara sahip olarak ve söz konusu ürünün üretim durumlarını sürekli kontrol edecektir. Denetim işlemi için konu ile ilgili uzman ve tarafsız kurum/kuruluş işbirliği yapılabilir.

COĞRAFİ İŞARETLERLE İLGİLİ CEZAİ HÜKÜMLER NELERDİR?

Coğrafi işaret hakkına tecavüz halinde verilecek cezai işlem, fiil ve suça iştirak ayrımına bağlı olarak farklılıklar göstermektedir. Kanuna uymayanlar hakkında hapis cezası, işyerinin kapatılması, ticaretten men edilmesi yaptırımları getirilerek, uygulamada etkinliğin sağlanması amaçlanmıştır.

Cezaların alt ve üst sınırları aşağıdaki gibidir:

Suçun niteliğine göre ;

-          Bir yıldan dört yıla kadar hapis,

-          14.000 TL Türk Lirasından, 46.000 Türk Lirasına kadar para,

-          Bir yıldan az olmamak kaydıyla işyerinin kapatılması ve bu süre kadar ticaretten men cezaları uygulanmaktadır.

Arkadaşına Öner - Sayfayı Yazdır Mail Adresiniz :      Arkadaşının Mail Adresi : Arkadaşına Not :