Bilindiği üzere, 5727 sayılı Kanunla değişik 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'un amacı: kişileri ve gelecek nesilleri tütün ürünlerinin zararlarından korumak, bunların alışkınlıklarını özendirici reklam, tanıtım ve teşvik kampanyaları ile ilgili tertip ve tedbirleri almak ve herkesin temiz hava soluyabilmesini sağlayabilmek için yeni düzenlemeler yapmak olarak belirlenmiş ve bu bağlamda çeşitli kurum ve kuruluşlara bir takım yükümlülükler getirilmiştir.

 

Tütün mamullerinin satış noktalan ile ilgili olarak 4207 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi on üçüncü fıkrasında: "Tütün ürünleri, onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin doğrudan ulaşacağı ve işletme dışından görülecek şekilde satışa arz edilemez" hükmü yer almaktadır.

 

Söz konusu Kanun maddesi ile Kurumumuza verilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesini teminen, 07/01/2011 tarihli 27808 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in " Perakende Satış Yerlerinde Tütün Mamullerinin Bulundurulma Sekli " başlıklı 17 inci maddesi düzenlenmiştir.

 

Yönetmeliğin anılan maddesinde yer alan;

 

" (1) Tütün mamulleri; işyerinin dışarıdan görünmeyen ayrı bir bölümünde, onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin doğrudan ulaşamaması için tedbir alınmak suretiyle, çalışanların gözetim ve denetimi altında bulundurulur ve satışı yapılabilir. Ancak bu nevi işyerlerinde, belirtilen nitelikleri haiz ayrı bir satış bölümünün oluşturulmasının işyerinin fiziki koşullan sebebiyle mümkün olmaması durumunda, onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin doğrudan ulaşamayacağı satış ünitelerinde satışa sunulur.

 

(2) Birinci fıkra kapsamında aşağıdaki hususlara uyulur:

 

a) Satış üniteleri veya alanları işyeri dışından görünmeyi hedefleyen şekilde dizayn edilemez.

 

b) Satış üniteleri işyeri dışına konulamaz.

 

c) Belgeli satıcılar, tütün mamullerinin işyerinin dışından görünmesini ve onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin ürünlere doğrudan ulaşabilmesini engellemek için, gerek işyerinin fiziki koşullarını gerekse satış ünitelerinin niteliğini ve konumunu uygun hale getirmek için her türlü tedbiri almak zorundadırlar.

 

ç) İşyerinin fiziki koşulları sebebiyle, satış ünitesinin içerisinde bulunan tütün mamullerinin dışarıdan görünmesinin engellenemediği durumlarda, işyerine yerleştirilen satış ünitesinin, içi görünmeyecek şekilde üretilmiş olması gerekir. Herhangi bir satış ünitesinin bulunmadığı ya da satış ünitesinin sığamayacağı kadar küçük alanlarda satış yapan perakende satıcılar, tütün mamullerini görünür yüzü şeffaf olmayan dolaplarda bulundururlar.

 

d) Tüketicilerin içeriye girmeksizin alışveriş yapabildiği büfeler hariç olmak üzere, tütün mamulleri; çocuklara yönelik olan materyaller, çocuk dergileri, kitap ve yayınları ile çocuk kıyafetleri, kırtasiye, oyuncaklar ile cips, çikolata, şekerleme benzeri çoğunlukla çocuklar tarafından tüketilen ürünlerle bitişik olan alanlarda satışa arz edilemez.

 

(3) Satış üniteleri; hiçbir yazılı veya görsel ve işitsel unsurları içermeyecek. Reklam içerikli ibare ve işaretleri taşımayacak, birden fazla renk kombinasyonu ile dizayn edilmeyecek şekilde, sade olmak zorundadır. Birden fazla satış ünitesinin bulunması durumunda tüm satış üniteleri için aynı renkte olma şartı aranır.

 

(4)Perakende satış yapan işyerlerinde satış üniteleri ile ürünlerin bulundurulma şekli ve satışının yapıldığı yerler herhangi bir firmaya üstünlük sağlayacak şekilde düzenlenemez. Ürünler satış ünitelerinde, yatay ya da birleşik uyarıların resimli yüzeylerinin görünmesi engellenmeyecek şekilde, dik olarak bulundurulur. Satış ünitelerinde ürünler grupman olarak bulundurulamaz.

 

(5)Tütün mamullerinin markalarını çağrıştıracak şekilde sözcükler, şekiller, resim, renk kombinasyonları ve hartler ile her türlü alametler, iş yerlerinin içinde, dışında, vitrinlerinde, tabelalarında ve satış ünitelerinde bulundurulamaz.

 

(6)Perakende satıcılar, işyerlerindeki satış ünitelerini/alanlarını bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlemek zorundadırlar. Üreticiler, ithalatçılar, pazarlama şirketleri ve toptan satıcılar, perakende satıcıları bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak satış üniteleri/alanları düzenlemeye zorlayamaz veya özendiremez.

 

(7)Perakende satıcılar; sigara haricindeki diğer tütün mamullerini işyerlerinde bulundurmak istemeleri halinde, bu maddede yer alan düzenlemelere uymak zorundadırlar.

 

(8)İşyerlerinde birden fazla alanda sigara satışa sunulamaz.";

 

Şeklindeki hüküm ile konu ile ilgili ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir.

 

Diğer taraftan, Yönetmeliğin "Yürürlükten Önce Satış Belgesi Almış Olan Kişilerin. Faaliyetine veya İşyerine İlişkin Aykırılık Durumu" başlıklı Geçici 3 üncü maddesi birinci fıkrasında yer alan " İlgili kanunlarda yer alan hükümlere açık aykırılık hallerinde derhal adli/idari yaptırım uygulanmasını gerektiren haller ile bu Yönetmelikte ayrı süre öngörülen haller saklı kaİmâTc kaydıyla; bu Yönetmeliğin yayımından önce satış belgesi almış olan kişilerin faaliyetine veya işyerine ilişkin mevcut durumlarının bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık içermesi halinde, söz konusu hususların, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içerisinde Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi zorunludur" şeklindeki hüküm ile satıcıların işyerlerini Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirebilmelerini teminen bir geçiş dönemi öngörülmüştür.

 

Bununla birlikte, 4207 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi on üçüncü fıkrası hükmünün ihlalini cezai müeyyideye bağlayan 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrası (1) bendi "Tütün mamulleri veva alkollü içkileri satış yerlerindeki raf veya standlara, her türlü teşhir ünitesine, reklam ve tanıtımına ilişkin mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırılık oluşturacak veya herhangi bir firmaya üstünlük sağlayacak şekilde yerleştirenlere otuzbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir." hükmünü haiz olup aynı maddenin dokuzuncu fıkrasında yer alan "Beşinci fıkranın (f), (g), (h). (ı) ve (j) bentlerinde yazılı fiiller hakkında idarî yaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülkî amirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idarî para cezası vermeye Kurum yetkilidir. Mahalli mülkî amirlerce uygulanan idarî yaptırımlar oııbeş gün içinde Kuruma iletilir." şeklindeki hüküm ile bu konuda idari yaptırım uygulama yetkisi Kurumumuza verilmiştir.

 

Bu itibarla. Yönetmelikle öngörülen altı aylık geçiş süreci içinde Valiliğiniz İl Sağlık Müdürlükleri veya diğer birimlerinizce yapılacak denetimlerde satıcıların işyerleri ve teşhir ünitelerini mevcut düzenlemeye uygun hale getirmeleri gerektiği, aksi halde haklarında mevzuat hükümleri çerçevesinde idari yaptırım uygulanacağı hususunda dikkatlerinin çekilmesinin faydalı olacağı mütalaa edilmektedir.

 

Bilgi edinilmesini ve gereği bilgilerinize...